EKMEN: Sıfır Atık Projesi’nin bütçesi şeffaf olmalı
16.06.2026
DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve Mersin
Milletvekili Mehmet Emin Ekmen, Sıfır Atık Projesi kapsamında yapılan
harcamaların şeffaflığına ilişkin soru işaretlerini Türkiye Büyük Millet
Meclisi gündemine taşıdı. Ekmen, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı
Murat Kurum’un yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde, projenin
finansmanı, harcamaların dağılımı ve kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin
sorular yöneltti.
Kamuoyundaki soru işaretleri giderilmeli
Sıfır Atık Projesi’nin çevre kirliliğinin önlenmesi, geri
dönüşüm bilincinin artırılması ve kaynakların verimli kullanılması açısından
önemli bir politika olduğunu belirten Ekmen, projenin finansmanına ilişkin
kamuoyunda ciddi soru işaretleri bulunduğunu ifade etti. Ekmen, “Türkiye’de
2017 yılından bu yana ulusal bir politika olarak yürütülen ve uluslararası
platformlara da taşınan ‘Sıfır Atık Projesi’, çevre kirliliğinin önlenmesi,
geri dönüşüm bilincinin artırılması ve kaynakların verimli kullanılması
açısından stratejik bir öneme sahiptir. Bakanlık raporlarında, projenin
uygulanmaya başladığı günden bugüne kadar milyarlarca liralık ekonomik kazanç
sağlandığı, milyonlarca ağacın kesilmekten kurtarıldığı ve sera gazı
emisyonunda ciddi düşüşler kaydedildiği sıkça vurgulanmaktadır. Ancak, bu
olumlu tablonun arka planında kampanya ve proje kapsamında harcanan kamusal
kaynakların şeffaflığı, dağılımı ve denetimi hususunda kamuoyunda ciddi soru işaretleri
bulunmaktadır” dedi.
Altyapıya mı, tanıtıma mı harcandı?
Sıfır Atık Kampanyası’nın merkezi bütçe ödenekleri, yerel
yönetimlere aktarılan hibeler, poşet beyannamelerinden elde edilen gelirler ve
uluslararası kuruluşlardan sağlanan kredilerle finanse edildiğini hatırlatan
Yeni Yol Partisi Grup Başkanı Ekmen, “Sıfır Atık Kampanyası; merkezi bütçe
ödenekleri, yerel yönetimlere aktarılan hibeler, poşet beyannamelerinden elde
edilen gelirler ve Dünya Bankası ile Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) gibi
uluslararası kuruluşlardan temin edilen milyonlarca dolarlık dış kredilerle
finanse edilmektedir. Bu denli büyük ve çok katmanlı bir finansal havuzun
yönetilmesinde maliyet–etkinlik analizi hayati önem taşımaktadır. Geri dönüşüm
altyapısının kurulması projenin asli unsuru olması gerekirken; bütçenin önemli
bir kısmının uluslararası zirvelere, lüks organizasyonlara, reklam ve halkla
ilişkiler faaliyetlerine, kamu spotlarına ve basılı görsel materyallere
harcandığı yönündeki iddialar idari bir denetimi zorunlu kılmaktadır. Ayrıca,
yıllardır bütçe tahsis edilen ve Türkiye Emlak Katılım Bankası altyapısıyla
yürütülen Ulusal Depozito Yönetim Sistemi’nin (DYS) hayata geçirilme
takvimindeki kronik gecikmeler, bu sistem için ithal edilen makine, yazılım ve
donanımlara harcanan kamu kaynaklarının verimliliğini tartışmaya açmaktadır.
Çevre politikalarının başarısı, sadece toplanan atık miktarıyla değil, o atığı
toplamak için harcanan her bir kuruş kamu kaynağının şeffaf bir şekilde hesaba
katılmasıyla ölçülür. Bu bağlamda, Sıfır Atık Kampanyası için harcanan
paraların net dökümünün vatandaşlarımız adına denetlenmesi gerekmektedir”
şeklinde konuştu.
Sıfır Atık Projesi’nin uygulamaya başladığı tarihten
bugüne kadar, merkezi bütçe ve Bakanlık kaynaklarından harcanan toplam harcama
tutarı ne kadardır?
Mersin Milletvekili Mehmet Emin Ekmen, Bakan Kurum’un
yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde şu sorulara yanıt aradı:
1. Sıfır Atık Projesi’nin başladığı 2017 yılından 2026
yılına kadar, kampanya kapsamında merkezi bütçeden ve Bakanlık öz
kaynaklarından harcanan toplam para ne kadardır? Bu toplam harcamanın yüzde
kaçı doğrudan altyapı yatırımlarına (tesis, araç, konteyner vb.), yüzde kaçı
medya, reklam, uluslararası zirve, ödül töreni ve tanıtım (PR) faaliyetlerine ayrılmıştır?
2. Proje kapsamında Dünya Bankası, EBRD, UNDP veya diğer
uluslararası finans kuruluşlarından sağlanan hibe ve kredilerin toplam tutarı
döviz bazında ne kadardır? Bu dış kaynakların projelere göre dağılımı ve
harcandığı yerlerin dökümü nedir?
3. Ulusal Depozito Yönetim Sistemi'nin kurulması, yazılım
altyapısı, depozito iade makinelerinin (RVM) tedariki ve işletilmesi için
bugüne kadar harcanan toplam kamu kaynağı ne kadardır? Sistemin tam kapasiteyle
devreye alınamamasının yarattığı kamu zararı ve atıl yatırım maliyeti
hesaplanmış mıdır?
4. Bakanlığınız tarafından yerel yönetimlere "Sıfır
Atık Altyapı Desteği" adı altında bugüne kadar ne kadar nakdi ve ayni hibe
verilmiştir? Bu hibelerin amaca uygun kullanılıp kullanılmadığına dair
bakanlığınız bünyesinde yürütülen mali ve fiziki denetimlerin sonuçları
nelerdir?
5. Satış noktalarında ücretli hale getirilen plastik
poşet uygulaması kapsamında, "Geri Kazanım Katılım Payı" olarak genel
bütçeye ve bakanlık döner sermayesine aktarılan toplam gelir ne kadardır? Bu
gelirin ne kadarlık kısmı doğrudan sıfır atık projelerinin finansmanında
kullanılmıştır?
6. Bakanlığınızca ilan edilen "Sıfır Atık
projesinden elde edilen ekonomik kazanç" verileri hesaplanırken; projeye
yatırılan toplam kamu kaynakları, operasyonel giderler, personel maliyetleri ve
tanıtım bütçeleri bu rakamdan düşülmekte midir? Projenin net mali kar/zarar
bilançosu nedir?