DEVA Partili Ekmen, Bakan Kurum’a sordu: Gerede OSB’deki firmalara son 5 yılda atık su yönetimi, çevre izin ve lisans süreçleri kapsamında yapılan idari işlemler nelerdir?
25.12.2025
DEVA Partisi Genel
Başkan Yardımcısı ve Mersin Milletvekili Mehmet Emin Ekmen, Gerede Çayı havzasının
uzun süredir sanayi atıkları nedeniyle ağır çevresel tahribata maruz kaldığını
gündeme getirerek, Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Ekmen, Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Murat Kurum’un yanıtlaması
istemiyle verdiği soru önergesinde, bölgede faaliyet gösteren sanayi
tesislerinin çevresel risklerini sordu.
Gerede
Çayı havzası, sanayi atıkları nedeniyle ağır çevresel tahribat altında
DEVA
Partili Ekmen, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Kurum’un
yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına soru önergesi verdi. Ekmen, “Bolu’nun
Gerede ilçesinden başlayarak Karabük’e kadar uzanan 288 kilometrelik Gerede
Çayı havzası, uzun süredir sanayi atıkları nedeniyle ağır çevresel tahribata
uğramaktadır. Özellikle Gerede Deri ve Karma Organize Sanayi Bölgesi (OSB)
bünyesindeki fabrikaların, başta deri ve jelatin üretimi olmak üzere çeşitli
sektörlerden çıkan kimyasal ve biyolojik atıkları arıtılmadan su kaynaklarına
bıraktığı çeşitli bağımsız kaynaklarca kamuoyuna yansımaktadır. 15 Aralık 2025
tarihinde BirGün Gazetesi tarafından yayımlanan ‘Sanayi atıkları Gerede’yi
öldürüyor: Zehir akıyor, sessizlik sürüyor’ başlıklı haberde; Gerede Çayı Temiz
Aksın Platformu (GEÇTAP) tarafından yapılan açıklamalarda, çayın suyunun ‘zehirlenmiş
halde’ olduğu, canlı yaşamının yok olduğu, bölge halkının ise ciddi şekilde
sağlık, tarım ve hayvancılık yönünden etkilendiği ifade edilmiştir. Platform, ‘355
bin kişinin yaşadığı havzada, yüzlerce fabrikanın arıtmadan zehir boşalttığını’,
çayın çevresine yaydığı ağır kokunun ve ölü hayvan vakalarının halk arasında
endişeye yol açtığını duyurmuştur” ifadelerini kullandı.
Yetkili kurumların uzun
süredir sessiz
Gerede
Çayı Temiz Aksın Platformu (GEÇTAP) tarafından yapılan araştırmaya dikkat çeken
Ekmen, “GEÇTAP, Gerede Çayı boyunca yapılan gözlemlerde, su canlılarına
rastlanmadığını, hayvan ölümlerinin arttığını, çayın su renginin siyahlaşmaya
döndüğünü, havzanın genelinde ekosistem çöküntüsünün yaşandığını kamuoyuyla
paylaşmıştır. Aynı haberde, yetkili kurumların uzun süredir sessiz kaldığına ve
şeffaf bir izleme/raporlama süreci yürütülmediğine dair eleştiriler dikkat
çekmektedir. Deri sanayi başta olmak üzere OSB faaliyetleri nedeniyle oluşan yüksek
düzeydeki KOİ (Kimyasal Oksijen İhtiyacı), BOİ (Biyolojik Oksijen İhtiyacı),
ağır metaller ve askıda katı madde kirliliği Gerede Çayı’nı sadece bir çevre
sorunu değil, halk sağlığını doğrudan etkileyen bir kriz haline getirmiştir.
Özellikle Filyos Nehri ve Karadeniz’e kadar uzanan etki zinciri göz önüne
alındığında, bu durum Türkiye’nin su varlıklarının bütüncül yönetimi açısından
da alarm vericidir. Söz konusu çevresel tahribatın İklim Değişikliği, ÇED
Yönetmelikleri, OSB Atıksu Standartları gibi temel çevresel yasal ve mevzuat
düzenlemeleri açısından ne dereceye kadar ihlal edildiği, kirliliğin
sorumlularının tespiti, cezai süreçlerin yürütülüp yürütülmediği, arıtma
altyapılarının denetimi ve izleme sistemlerinin şeffaflığı gibi kritik konular
kamuoyu nezdinde halen yanıtsızdır” dedi.
Hangi parametrelerde yasal
sınır aşımları tespit edilmiştir?
Mersin
Milletvekili Ekmen, Bakan Kurum’un yanıtlaması istemiyle verdiği önergede şu
sorulara yanıt aradı:
1. Gerede Deri ve Karma OSB bünyesinde
faaliyet gösteren sanayi tesislerinin, atık su arıtma tesisleriyle ilgili
denetim sonuçları nedir? Son 5 yılda yapılan denetim sayısı, uygulanan cezai
işlemler ve kapatılan tesis sayısı nedir?
2. Gerede Çayı’na bırakılan sanayi
atıklarının içeriğine ilişkin olarak, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl
Müdürlüğü veya Bakanlığınız tarafından yapılan laboratuvar analizlerinde hangi
parametrelerde yasal sınır aşımları tespit edilmiştir?
3. Çay üzerinde izleme yapan Çevresel Etki
İzleme Programları kapsamında düzenli veri toplanmakta mıdır? Eğer
toplanıyorsa, en güncel su kalitesi izleme verileri kamuoyuna açık olarak
yayınlanacak mıdır?
4. Gerede Çayı Temiz Aksın Platformu (GEÇTAP)
tarafından kamuoyuna sunulan tespitler Bakanlığınızca değerlendirilmiş midir?
Sivil toplumdan gelen bu raporlar doğrultusunda inceleme başlatılmış mıdır?
5. Gerede Çayı’ndaki kirliliğin Filyos
Nehri’ni ve Karadeniz ekosistemini etkileyebileceği göz önüne alındığında, bu
bölgelerde su kalitesi ve biyolojik çeşitlilik açısından yapılan bir etki
analizi var mıdır?
6. Gerede OSB’de yer alan firmalara yönelik
olarak son 5 yılda atık su yönetimi, arıtma tesisi kapasite uyumu, çevre izin
ve lisans süreçleri kapsamında yapılan idari işlemler nelerdir? Hangi firmalar
uyarılmış, hangi firmalara yaptırım uygulanmıştır?
7. Gerede Çayı’nın temizlenmesi, restorasyonu
ve yeniden doğal ekosistemine kavuşturulması için Bakanlığınızca yürütülen veya
planlanan kısa, orta ve uzun vadeli programlar nelerdir?
8. Su kaynaklarının kirlenmesiyle bağlantılı
olarak halk sağlığı açısından bir risk değerlendirmesi yapılmış mıdır? Çevre
sağlığı birimleri veya Sağlık Bakanlığı ile koordinasyon içinde yürütülen bir
çalışma var mıdır?